Sagittal non-contrast

Xem toàn màn hình

CT•Sagittal non-contrast•1 / 59

Ca bệnhÁp xe não (cerebral abscesses)

Áp xe não (cerebral abscesses)

Nguồn gốc

Radiopaedia

Dữ liệu bệnh nhân

Tuổi75 year

Giới tínhMale

Bệnh sử lâm sàng

Đau đầu, sốt và lú lẫn.

Chẩn đoán & Phát hiện

Có các tổn thương dạng vòng mờ nhạt thấy ở thuỳ trán phải, nhân đuôi (caudate nucleus) hai bên và thuỳ đỉnh trái.
Có một dải tăng tỷ trọng (hyperdense) dạng đường ở thuỳ đỉnh phải, đã được ghi nhận trên hình ảnh trước đó vài năm. Tổn thương này chưa xác định được ý nghĩa lâm sàng; tuy nhiên, có khả năng có nguồn gốc mạch máu.
Các tế bào khí nhĩ chũm thông thoáng. Không thấy tổn thương khối hay hiệu ứng chèn ép khối.
Các não thất và khoang dịch não tuỷ (CSF) bề mặt được viền rõ bình thường.
Gợi ý chụp cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá thêm đặc điểm của các tổn thương dạng vòng và dải tăng tỷ trọng.
Có nhiều tổn thương bắt thuốc dạng viền (rim-enhancing) xen kẽ ở vỏ não và tiểu não, với khuếch tán trung tâm bị hạn chế (restricted diffusion) và phù vận mạch (vasogenic edema) xung quanh. Ngoài ra, ghi nhận một tổn thương bắt thuốc dạng viền ở tủy sống cổ.
Áp xe quanh não thất ở thuỳ trán trái đã vỡ vào não thất bên trái.
Chất hạn chế khuếch tán ở sừng chẩm và bắt thuốc quanh não thất hai bên là dấu hiệu của viêm não thất (ventriculitis).
Không có giãn não thất (hydrocephalus). Không có viêm xoang hay viêm nhĩ chũm. Không có tràn dịch màng phổi (pleural effusion). Không có thoát vị hạnh nhân tiểu não (tonsillar herniation) hay thoát vị qua lỗ tentorium (uncal herniation).
Hình ảnh học cho thấy các áp xe não (cerebral abscesses), cần hội chẩn thần kinh ngoại khoa khẩn cấp.

Chẩn đoán

Áp xe não (cerebral abscesses)

DISCUSSION:

Trường hợp này thể hiện một bệnh cảnh nặng của áp xe não (cerebral abscesses). Vi sinh vật gây áp xe não thay đổi tùy theo tình trạng ức chế miễn dịch của bệnh nhân. Hầu hết các chủng phân lập thuộc chi Streptococcus; tuy nhiên, đa số trường hợp nuôi cấy cho thấy nhiều loại vi khuẩn (polymicrobial). Ở nhóm bệnh nhân ức chế miễn dịch, ví dụ như bệnh nhân dương tính với HIV, các tác nhân thường gặp bao gồm toxoplasma, mycobacteria hoặc nấm.
Ở bệnh nhân này, biên bản phẫu thuật ghi nhận có hút được dịch mủ và gửi soi nhuộm Gram. Kết quả nhuộm Gram ban đầu cho thấy cầu khuẩn Gram dương, và nuôi cấy lặp lại phát hiện nhóm Strep. intermedius. Sinh thiết và nuôi cấy không tìm thấy nấm và toxoplasma. Ngoài ra, bệnh nhân âm tính với HIV và không bị ức chế miễn dịch. Mặc dù không tìm thấy nguyên nhân nền rõ ràng gây áp xe não, giả thuyết hàng đầu là tình trạng răng miệng kém, với nghiện rượu là yếu tố góp phần chính. Bệnh nhân đã sống sót sau điều trị kháng sinh kéo dài.
Các tổn thương bắt thuốc dạng viền (ring-enhancing lesions) có thể do nhiều nguyên nhân, bao gồm nhưng không giới hạn ở áp xe, u màng não (meningioma), bệnh bạch cầu (leukemia) và di căn (metastasis). Áp xe não có thể biểu hiện kín đáo trên chụp cắt lớp vi tính (CT) ban đầu. Do đó, cần thực hiện cả chụp có và không tiêm thuốc cản quang ở bệnh nhân nghi ngờ áp xe. Cộng hưởng từ (MRI) là phương pháp chính để đánh giá áp xe nghi ngờ, với độ nhạy cao hơn so với CT. Các hình ảnh điển hình trên MRI bao gồm vùng trung tâm giảm tín hiệu trên T1 và bắt thuốc dạng viền, trong khi trên T2/FLAIR cho thấy vùng trung tâm tăng tín hiệu.
Ghi nhận và trân trọng cảm ơn Dr. Mila Dimitrijevic đã cung cấp ca lâm sàng này.

Chẩn đoán phân biệt

1.Di căn não
2.Toxoplasma
3.Ung thư hạch nguyên phát hệ thần kinh trung ương

Điểm giảng dạy

"Áp xe não có thể biểu hiện kín đáo trên CT ban đầu; cộng hưởng từ (MRI) nhạy hơn trong phát hiện và đánh giá chi tiết."
"Tổn thương bắt thuốc dạng viền với khuếch tán trung tâm bị hạn chế và phù vận mạch xung quanh là đặc trưng của áp xe."
"Vỡ áp xe vào hệ thống não thất gây viêm não thất, một biến chứng nguy hiểm đến tính mạng cần can thiệp khẩn cấp."

Thảo luận

Ca lâm sàng này mô tả tình trạng áp xe não đa ổ nặng với viêm não thất thứ phát do vỡ vào não thất bên. Áp xe não thường xuất phát từ lan truyền trực tiếp (ví dụ: viêm xoang, viêm tai), lan tràn theo đường máu, hoặc do chấn thương/phẫu thuật. Ở bệnh nhân không suy giảm miễn dịch này, nguồn gốc có thể là nhiễm trùng răng miệng, với *Streptococcus intermedius* là tác nhân thường gặp trong các trường hợp như vậy. Các dấu hiệu hình ảnh trên MRI — khuếch tán trung tâm bị hạn chế, bắt thuốc dạng viền và phù vận mạch xung quanh — rất gợi ý áp xe mủ. Sự hiện diện của chất hạn chế khuếch tán trong não thất xác nhận chẩn đoán viêm não thất, đòi hỏi xử trí tích cực bao gồm dẫn lưu, kháng sinh kéo dài và hội chẩn thần kinh ngoại khoa. Chẩn đoán phân biệt các tổn thương bắt thuốc dạng viền bao gồm di căn, toxoplasma (đặc biệt ở người suy giảm miễn dịch) và ung thư hạch nguyên phát hệ thần kinh trung ương, có thể phân biệt bằng lâm sàng và hình ảnh học nâng cao. Chẩn đoán và can thiệp sớm là yếu tố then chốt để ngăn ngừa thoát vị não, giãn não thất và tử vong.