Phình tách động mạch chủ type B theo phân loại Stanford

• Gãy xương các sườn phải từ 5 đến 8 ở đoạn sau.
• Gãy xương các sườn trái từ 3 đến 6 ở đoạn sau.
• Mờ các vùng đáy phổi hai bên, hình ảnh phù hợp với chấn thương phổi (lung contusions) ở bệnh nhân có tiền sử chấn thương.
• Tràn dịch màng phổi lượng nhỏ hai bên.

HÌNH ẢNH:

• Thấy một túi phồng nhỏ, giới hạn rõ, có vi vôi hóa thành mạch, nằm ở thành trước trong của động mạch chủ ngực tại vị trí eo động mạch chủ, hình ảnh phù hợp với dị dạng ống động mạch (ductus diverticulum).

• Phát hiện phình tách động mạch chủ (aortic dissection) với vạt nội mạc tại động mạch chủ ngực, bắt đầu từ mức đốt sống T8 và lan xuống phía dưới dọc theo thành trước bên phải của toàn bộ động mạch chủ bụng, đến động mạch chậu chung phải, các nhánh ngoài và trong của động mạch này, cũng như động mạch đùi phải đoạn gần được chụp.

• Có hai lòng mạch: lòng thật nhỏ hơn và lòng giả lớn hơn; cả hai đều được làm đầy thuốc cản quang tốt.

• Các động mạch thân tạng, động mạch mạc treo tràng trên, động mạch thận phải, và động mạch chậu chung phải đều khởi nguồn từ lòng thật.

• Ghi nhận tình trạng tắc nghẽn một phần động mạch chậu chung phải, động mạch chậu ngoài phải và động mạch đùi phải được chụp; gần như tắc hoàn toàn động mạch chậu trong phải.

• Có sự khác biệt rõ rệt về kiểu tăng quang của hai thận (thận phải giảm tưới máu - hypoperfused right kidney), cần theo dõi sát.

• Không thấy tổn thương tạng bụng đặc rõ, dịch tự do trong ổ bụng (intra-abdominal free fluid) hoặc liềm hơi dưới hoành (pneumoperitoneum).

• Phát hiện tình cờ nhiều túi thừa dọc theo đại tràng xuống mà không có bằng chứng hình ảnh của viêm túi thừa.

• Thấy hình ảnh mờ rải rác ở mô mỡ hoặc dày mô mềm nhẹ quanh đoạn cuối động mạch chủ ngực xuống và đoạn gần động mạch chủ bụng.

• Chấn thương phổi (lung contusions) hai bên (rõ hơn ở phổi dưới trái), tràn khí màng phổi lượng nhỏ hai bên (bilateral minimal pneumothoraces), tràn dịch màng phổi nhẹ hai bên, khí dưới da nhẹ ở thành ngực trái.

• Hình ảnh xẹp phổi từng phần/đông đặc (partial collapse/consolidation) ở các vùng phổi nằm thấp.

• Nhiều gãy xương sườn hai bên ở đoạn sau (sườn phải 5–8 và sườn trái 3–6).

• Gãy xương các mỏm gai đốt sống T4–T8, có di lệch nhẹ.

• Thấy hình ảnh thoái hóa khớp nhẹ ở cột sống ngực – thắt lưng.

KẾT LUẬN: Các hình ảnh này phù hợp với phình tách động mạch chủ type B theo phân loại Stanford (Stanford type B aortic dissection) sau chấn thương.

THẢO LUẬN:

• Dị dạng ống động mạch (Ductus diverticulum) là một phình khu trú, trơn, do phát triển bất thường tại vị trí eo động mạch chủ. Tiếc thay, đây cũng là vị trí xảy ra khoảng 90% các phình giả động mạch chủ sau chấn thương (post-traumatic aortic pseudoaneurysms). Trong bối cảnh chấn thương, đặc biệt là các trường hợp có hình ảnh dương tính ở ngực (như trường hợp này với phình tách động mạch chủ type B và gãy nhiều xương sườn hai bên), việc phân biệt giữa dị dạng ống động mạch và phình giả động mạch chủ là cực kỳ quan trọng do sự khác biệt lớn về xử trí lâm sàng. Phình giả động mạch chủ sau chấn thương là cấp cứu ngoại khoa, trong khi dị dạng ống động mạch là một biến thể giải phẫu bình thường. Vi vôi hóa thành mạch, nếu thấy (như trong trường hợp này), là dấu hiệu hình ảnh quan trọng giúp phân biệt dị dạng ống động mạch với phình giả, ngay cả trong bối cảnh chấn thương cấp tính. Sự vắng mặt của vạt nội mạc hoặc khối máu tụ thành/ trung thất (mural/mediastinal hematoma) cũng là các dấu hiệu hỗ trợ.

• Phình tách động mạch chủ type B theo phân loại Stanford (Stanford type B aortic dissection) thường được điều trị bảo tồn/thuốc, với mục tiêu kiểm soát huyết áp.

• Bệnh nhân huyết động ổn định nhưng có mạch khoeo phải và mạch bàn chân ngón cái phải yếu, kèm tê nhẹ ở chi dưới phải. Cẳng chân và bàn chân phải lạnh hơn so với bên trái. Do cơ sở chúng tôi không có dịch vụ phẫu thuật mạch máu và can thiệp phóng xạ can thiệp, bệnh nhân đã được chuyển đến trung tâm tim mạch can thiệp địa phương trong tình trạng ổn định để đánh giá tiếp và xin ý kiến chuyên gia.