MRS lesion

Xem toàn màn hình

MRI•MRS lesion•1 Img

Ca bệnhViêm xương sọ đáy và áp xe thùy thái dương

Viêm xương sọ đáy và áp xe thùy thái dương

Nguồn gốc

Radiopaedia

Dữ liệu bệnh nhân

Tuổi75 year

Giới tínhMale

Bệnh sử lâm sàng

Đau đầu, đau và sưng mặt bên phải.

Chẩn đoán & Phát hiện

Tổn thương dạng khối nang ở thùy thái dương trước bên phải (right anterior temporal lobe cystic mass lesion) được ghi nhận, trên cộng hưởng từ cho thấy tín hiệu giảm ở chuỗi xung T1, tăng tín hiệu ở T2, viền giảm tín hiệu trên mọi chuỗi xung.
Tổn thương cho thấy hạn chế khuếch tán (restricted diffusion) với tín hiệu tăng trên hình ảnh khuếch tán (DWI) và tín hiệu giảm trên bản đồ ADC.
Tổn thương có ngấm thuốc viền (rim enhancement) sau tiêm thuốc cản quang.
Phổ cộng hưởng từ (MR spectroscopy) của tổn thương thùy thái dương phải cho thấy đỉnh lipid/lactate tăng rõ rệt, đồng thời giảm N-acetyl aspartate (NAA), creatine (Cr) và choline (Cho). Vùng não lân cận có phổ cộng hưởng từ chủ yếu bình thường, chỉ tăng nhẹ choline.
Tổn thương được bao quanh bởi phù vận mạch (vasogenic edema), gây xóa (effacement) các rãnh vỏ não tương ứng và chèn ép nhẹ sừng thái dương của não thất bên phải.
Ghi nhận dày lên và ngấm thuốc của màng não (meninges) kế cận.
Xương sọ đáy cũng bất thường: giảm tín hiệu trên T1, tăng tín hiệu trên T2, ngấm thuốc không đồng nhất, gợi ý viêm xương (osteomyelitis).
Tổn thương lan rộng vào khoảng gian súc bên phải (right masticator space), các cơ cánh, và hõm dưới thái dương phải (right infra-temporal fossa), với các dấu hiệu viêm: tăng tín hiệu T2 và ngấm thuốc không đồng nhất sau tiêm.
Các hốc khí tai giữa và xương chũm bị tràn dịch.

Chẩn đoán

Viêm xương sọ đáy (skull base osteomyelitis) và áp xe thùy thái dương (temporal lobe abscess)
Tổn thương viêm xương lan rộng từ viêm xoang và viêm tai giữa - xương chũm (otomastoiditis)
Dấu hiệu teo não nhẹ và các vùng nhồi máu cũ dạng lacuna (old lacunar infarctions) ở hai bán cầu đại não

Chẩn đoán phân biệt

1.Áp xe não thứ phát do nhiễm trùng tai
2.Ung thư màng não lan tỏa kèm viêm xương đồng thời
3.U nguyên bào thần kinh đệm thể hoại tử có xâm lấn xương liền kề

Điểm giảng dạy

"Viêm xương sọ đáy thường xuất phát từ lan truyền trực tiếp của nhiễm trùng từ viêm tai xương chũm hoặc viêm xoang, với vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa là tác nhân thường gặp."
"Áp xe thùy thái dương có thể phát triển như một biến chứng của viêm xương sọ đáy, với các đặc điểm điển hình trên cộng hưởng từ như viền ngấm thuốc, hạn chế khuếch tán và phổ cộng hưởng từ bất thường với đỉnh lactate/lipid tăng cao."
"Phổ cộng hưởng từ giúp phân biệt áp xe với u: áp xe thường cho thấy đỉnh lactate và lipid nổi bật, giảm NAA, Cr và Cho; trong khi u thường tăng choline và giảm NAA."

Thảo luận

Ca lâm sàng này minh họa một biến chứng nội sọ nghiêm trọng do viêm tai xương chũm và viêm xoang không được điều trị: viêm xương sọ đáy lan vào khoảng gian súc bên phải và hình thành áp xe thùy thái dương. Các hình ảnh học điển hình của áp xe mủ bao gồm tổn thương nang viền ngấm thuốc, hạn chế khuếch tán trên DWI/ADC, phù vận mạch xung quanh và phổ cộng hưởng từ cho thấy đỉnh lipid/lactate tăng cao, giảm NAA, Cr và Cho. Dày màng não và thay đổi tín hiệu tủy xương sọ đáy kèm ngấm thuốc không đồng nhất xác nhận chẩn đoán viêm xương. Tình trạng này, đôi khi được gọi là 'viêm tắc tĩnh mạch nhiễm trùng nguồn gốc tai' hoặc 'hội chứng Gradenigo' khi tổn thương đỉnh đá, cần được chẩn đoán sớm và điều trị tích cực bằng kháng sinh đường tĩnh mạch, đôi khi cần dẫn lưu phẫu thuật. Các chẩn đoán phân biệt bao gồm các tổn thương ác tính như u nguyên bào thần kinh đệm hoặc di căn hoại tử trung tâm, và ung thư màng não kèm nhiễm trùng. Việc kết hợp lâm sàng với sốt, chảy dịch tai và rối loạn dây thần kinh sọ (ví dụ: đau mặt do tổn thương dây V) là rất quan trọng.