Axial T2

Xem toàn màn hình

MRI•Axial T2•1 Img

Ca bệnhBệnh lý chất trắng do độc chất – methotrexate

Bệnh lý chất trắng do độc chất – methotrexate

Nguồn gốc

Radiopaedia

Bệnh sử lâm sàng

Ung thư hệ thống

Chẩn đoán & Phát hiện

Ảnh hưởng lan tỏa đến chất trắng sâu (tín hiệu cao trên hình T2) không có ngấm thuốc (enhancement) hay hạn chế khuếch tán (restricted diffusion).
Các sợi U dưới vỏ (subcortical U-fibers) được bảo tồn (nhìn rõ nhất trên chuỗi xung FLAIR).

Dấu hiệu gấu trúc (Panda sign):

Ảnh hưởng lan tỏa của chất trắng quanh nhân đỏ (red nuclei) làm nổi bật hình ảnh nhân đỏ, tạo hình giống khuôn mặt gấu trúc.
Ở phía trên, các sợi U dưới vỏ được bảo tồn (mũi tên xanh).

[DISCUSSION]
Bệnh nhân này đã được điều trị cả methotrexate tiêm nội tủy và xạ trị toàn thân (bao gồm vùng sọ). Sau đó, bệnh nhân xuất hiện tình trạng suy giảm dần chức năng nhận thức.

Hình ảnh ghi nhận được được cho là phù hợp với bệnh lý chất trắng do độc chất (toxic leukoencephalopathy).

Methotrexate đường tĩnh mạch liên quan đến bệnh lý chất trắng do độc chất (TL) ở khoảng 10% trường hợp, trong khi tỷ lệ này có thể lên tới 40% ở những bệnh nhân được điều trị theo đường nội tủy (intrathecal route).

Chẩn đoán

Bệnh lý chất trắng do độc chất – methotrexate (toxic leukoencephalopathy - methotrexate)

Chẩn đoán phân biệt

1.Hội chứng não sau ngược dòng
2.Bệnh lý chất trắng đa ổ tiến triển
3.Viêm tủy não lan tỏa cấp tính

Điểm giảng dạy

"Bệnh lý chất trắng do độc chất từ methotrexate nội tủy thường biểu hiện bằng tổn thương chất trắng đối xứng, bảo tồn các sợi U dưới vỏ."
"'Dấu hiệu gấu trúc' là hình ảnh chất trắng tăng tín hiệu quanh nhân đỏ, làm nổi bật nhân đỏ giống khuôn mặt gấu trúc trên cộng hưởng từ cắt ngang."
"Suy giảm nhận thức sau hóa trị nội tủy hoặc xạ trị sọ cần nghĩ đến khả năng bệnh lý chất trắng do độc chất."

Thảo luận

Bệnh lý chất trắng do độc chất là một biến chứng đã biết của methotrexate đường nội tủy hoặc liều cao đường tĩnh mạch, đặc biệt khi kết hợp với xạ trị sọ. Bệnh xảy ra do tổn thương trực tiếp lên tế bào biểu mô trụ (oligodendrocyte), dẫn đến mất myelin ở chất trắng sâu. Các hình ảnh cộng hưởng từ điển hình gồm tăng tín hiệu T2/FLAIR đối xứng, không ngấm thuốc, chủ yếu ở vùng chất trắng quanh thất và sâu, trong khi các sợi U dưới vỏ được bảo tồn. 'Dấu hiệu gấu trúc' là hình ảnh đặc trưng do tổn thương chất trắng quanh nhân đỏ ở não giữa. Biểu hiện lâm sàng thường là suy giảm nhận thức tiến triển, mất điều hòa và đôi khi có co giật. Việc nhận biết sớm rất quan trọng để ngăn ngừa tổn thương thần kinh không hồi phục. Điều trị chủ yếu mang tính hỗ trợ, còn phòng ngừa tập trung vào điều chỉnh liều và tránh các liệu pháp có độc tính thần kinh cộng hưởng.