Axial C+ portal venous phase

Xem toàn màn hình

CT•Axial C+ portal venous phase•1 / 99

Ca bệnhLiềm hơi dưới hoành thứ phát do xơ phình ruột già lành tính

Liềm hơi dưới hoành thứ phát do xơ phình ruột già lành tính

Nguồn gốc

Radiopaedia

Dữ liệu bệnh nhân

Tuổi30 year

Giới tínhMale

Bệnh sử lâm sàng

Đau bụng cấp tính, chủ yếu ở vùng hố chậu phải. Bệnh nhân có tiền sử các cơn đau tái phát.

Chẩn đoán & Phát hiện

Chụp CT cho thấy liềm hơi dưới hoành (pneumoperitoneum), khí tự do trong ổ bụng được thấy ở vùng thượng vị, vùng quanh gan, dây chằng liềm, hố chậu phải và hạ sườn trái.

Manh tràng và đoạn đầu đại tràng phải cho thấy khí trong thành ruột rõ rệt (xơ phình ruột già - pneumatosis coli), hình thành các bọt khí (dạng nang - cystoides) chủ yếu ảnh hưởng đến thành đại tràng phía bên, đối diện với mạc treo.

Không thấy hình ảnh (no evidence of) tụ dịch tự do trong ổ bụng.

Không thấy mờ mỡ mạc treo.

Không thấy rò rỉ thuốc cản quang qua đường uống.

THẢO LUẬN:
Liềm hơi dưới hoành (pneumoperitoneum) không phải lúc nào cũng là phát hiện nghiêm trọng; đôi khi nó do các tình trạng lành tính như xơ phình ruột già (pneumatosis coli) gây ra. Việc không có các dấu hiệu hình ảnh học của viêm phúc mạc như mờ mỡ phúc mạc và dịch tự do trong ổ bụng cần hướng đến tìm kiếm các nguyên nhân lành tính gây liềm hơi dưới hoành (pneumoperitoneum). Việc trao đổi với bác sĩ lâm sàng và tìm hiểu thêm về tình trạng bệnh nhân cũng rất quan trọng. Bệnh nhân này đến khám với cơn đau bụng cấp tính mức độ nhẹ, tính chất tái phát và bụng mềm. Diễn tiến lâm sàng này hoàn toàn khác biệt so với các trường hợp thủng ruột hoặc thiếu máu ruột.

Xơ phình ruột già (pneumatosis coli) là tình trạng hiếm gặp, nguyên nhân chưa rõ, thường lành tính, đặc biệt khi khí tạo thành các bọt (dạng nang - cystoides) thay vì các dải khí. Các nang khí này có thể vỡ ra gây nên các đợt liềm hơi dưới hoành (pneumoperitoneum) tái đi tái lại mà không kèm theo viêm phúc mạc, do không có sự tràn dịch nội dung ruột ra ngoài.

Bệnh nhân được điều trị bảo tồn và các triệu chứng hoàn toàn thuyên giảm trong vòng hai ngày. Gợi ý phẫu thuật cắt đại tràng phải (right hemicolectomy).

Chẩn đoán

Liềm hơi dưới hoành thứ phát do xơ phình ruột già lành tính (pneumoperitoneum secondary to benign pneumatosis coli)

Chẩn đoán phân biệt

1.Thủng ruột do loét tiêu hóa hoặc viêm túi thừa
2.Thiếu máu ruột kèm hoại tử xuyên thành
3.Xơ phình ruột do bệnh toàn thân (ví dụ: rối loạn mô liên kết, hóa trị)

Điểm giảng dạy

"Liềm hơi dưới hoành có thể là tình trạng lành tính, không phải luôn luôn là cấp cứu ngoại khoa."
"Xơ phình ruột già lành tính thường biểu hiện bằng các bọt khí trong thành ruột dạng nang, đặc biệt ở đại tràng phải."
"Việc không có mờ mỡ mạc treo và dịch tự do trong ổ bụng hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân không do thủng hay thiếu máu ruột."

Thảo luận

Liềm hơi dưới hoành thường được coi là dấu hiệu của thủng tạng rỗng, thường đòi hỏi can thiệp phẫu thuật khẩn cấp. Tuy nhiên, xơ phình ruột già lành tính là một nguyên nhân không do thủng, hiếm gặp nhưng quan trọng. Tình trạng này đặc trưng bởi khí trong thành đại tràng, thường tạo thành các ổ khí dạng nang, đặc biệt dọc theo thành đối mạc treo. Khi các nang này vỡ, khí có thể thoát vào ổ bụng gây liềm hơi dưới hoành nhưng không làm tràn nội dung ruột ra ngoài — do đó không gây viêm phúc mạc. Các dấu hiệu hình ảnh then chốt bao gồm không có mờ mỡ mạc treo, dịch tự do hay rò thuốc cản quang. Về lâm sàng, bệnh nhân thường đau bụng mức độ nhẹ, tái phát và bụng mềm, khác biệt với tình trạng đau dữ dội, bụng cứng trong thủng hoặc thiếu máu ruột. Điều trị bảo tồn thường hiệu quả, mặc dù có thể cân nhắc cắt bỏ đoạn ruột để ngăn tái phát.