🎯 Mục tiêu Bài học (Learning Objectives)
-
Phân biệt liên quan tim do xâm lấn trực tiếp từ u lân cận và do huyết khối u lan qua hệ tĩnh mạch với di căn đường máu.
-
Nhận biết u phổi, thực quản và trung thất xâm lấn màng ngoài tim và nhĩ trái, trong khi ung thư biểu mô tế bào thận, ung thư biểu mô tế bào gan và leiomyosarcoma lan qua tĩnh mạch chủ dưới vào nhĩ phải.
-
Mô tả các tiêu chí hình ảnh tách huyết khối u khỏi huyết khối tĩnh mạch thuần túy: ngấm thuốc, bắt FDG, tân mạch động mạch, liên tục với nguyên phát và kiểu giãn tĩnh mạch chủ.
-
Phân loại mức huyết khối u tĩnh mạch chủ dưới (dưới gan, trong gan, trên cơ hoành, nhĩ phải), vì mức huyết khối quyết định đường tiếp cận phẫu thuật và tiên lượng.
-
Lên kế hoạch báo cáo hình ảnh bao gồm mức huyết khối, tác động huyết động, nguy cơ thuyên tắc u và giai đoạn đầy đủ của nguyên phát.
1. Tổng quan và định nghĩa
Liên quan tim của u có thể xảy ra theo ba đường cơ bản khác nhau: di căn đường máu, xâm lấn trực tiếp từ u lân cận và lan qua tĩnh mạch dưới dạng huyết khối u Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn. Bài này tập trung vào hai đường sau. Xâm lấn trực tiếp xảy ra khi u lồng ngực — điển hình là ung thư phổi, ung thư thực quản, u tuyến ức hoặc sarcoma trung thất — phát triển xuyên màng ngoài tim vào thành nhĩ hoặc tĩnh mạch lớn Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn. Huyết khối u là u trong lòng tĩnh mạch lan dần về phía tim; các ví dụ quan trọng nhất là ung thư biểu mô tế bào thận và ung thư biểu mô tế bào gan lan qua tĩnh mạch chủ dưới (IVC) vào nhĩ phải, và leiomyosarcoma của chính thành IVC Cardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồn. Ung thư biểu mô tế bào thận là mô hình kinh điển: 4–10% bệnh nhân có liên quan IVC, và ở thiểu số trong đó huyết khối tới được nhĩ phải RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồn. Phân biệt huyết khối u với huyết khối tĩnh mạch thuần túy là then chốt, vì huyết khối thuần túy được điều trị nội khoa trong khi huyết khối u cần phẫu thuật lấy bỏ cùng nguyên phát và thay đổi kế hoạch ung bướu RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnSurgical Treatment of RCC: Morphological Features of IVC Tumor Thrombus on CT/MRI as Prognostic Factor (Interna…PMID 28111837Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Hình 1: CT ngực cản quang (trục ngang, CTPA) cho thấy huyết khối u lan rộng vào nhĩ trái trong leiomyosarcoma tử cung. Chú giải: Mũi tên chỉ huyết khối u trong nhĩ trái.
Về ý nghĩa thực hành, sự phát hiện huyết khối u trên hình ảnh giai đoạn là cơ hội vàng để lên kế hoạch phẫu thuật, nhưng cũng là cái bẫy chẩn đoán khi huyết khối thuần túy bị nhầm thành huyết khối u hoặc ngược lại RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồn. Báo cáo phải nêu rõ ba câu hỏi: huyết khối hay u? Nếu là u, mức lan tới đâu? Và tác động huyết động ra sao? Câu trả lời cho ba câu hỏi này quyết định việc kẹp mạch ở vị trí nào, có cần tuần hoàn ngoài cơ thể hay không, và bệnh nhân có cần điều trị trước phẫu thuật hay không RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnSurgical Treatment of RCC: Morphological Features of IVC Tumor Thrombus on CT/MRI as Prognostic Factor (Interna…PMID 28111837Nhấn để xem trong bảng nguồn. Với ung thư phổi, phát hiện xâm lấn nhĩ trái thường chuyển phẫu thuật triệt căn sang hóa xạ trị hoặc phẫu thuật mở rộng, nên đánh giá chính xác mặt phẳng xâm lấn trên CT/MRI trước điều trị có giá trị quyết định Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn.
2. Đường liên quan tim
-
Xâm lấn trực tiếp từ ung thư phổi — u phổi trung tâm và khối hạch trung thất xâm lấn màng ngoài tim, tĩnh mạch phổi và nhĩ trái; nhĩ trái là buồng tim tiếp xúc nhiều nhất vì nằm ở phía sau Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Xâm lấn trực tiếp từ u thực quản và trung thất — ung thư thực quản, u tuyến ức và sarcoma trung thất có thể xâm lấn màng ngoài tim và thành nhĩ; mặt phẳng xâm lấn thường thấy trên CT hoặc MRI là mất lớp mỡ và liên tục cơ tim Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Lan qua tĩnh mạch từ ung thư biểu mô tế bào thận — huyết khối u kinh điển: tĩnh mạch thận, IVC và nhĩ phải bị liên quan theo hướng đi lên; huyết khối liên tục với nguyên phát thận và tăng mạch RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Lan qua tĩnh mạch từ ung thư biểu mô tế bào gan — HCC xâm lấn tĩnh mạch gan và IVC, có thể tới nhĩ phải; huyết khối có cùng kiểu ngấm thuốc động mạch với nguyên phát gan Cardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Leiomyosarcoma của IVC hoặc tĩnh mạch phổi — sarcoma nguyên phát của thành mạch phát triển trong lòng mạch về phía tim; hình ảnh cho thấy khối từ thành mạch với lấp đầy lòng mạch tiến triển Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Hình 2: CT bụng chậu cản quang (trục ngang, thì tĩnh mạch cửa) cho thấy khối tử cung lớn có vôi hóa — nguyên phát của leiomyosarcoma với huyết khối u. Chú giải: Mũi tên chỉ khối tử cung.
Về tương quan giải phẫu–hình ảnh, hai đường lan có hai vị trí đích đối lập: xâm lấn trực tiếp từ lồng ngực nhắm vào tim trái (màng ngoài tim, tĩnh mạch phổi, nhĩ trái), còn lan qua tĩnh mạch từ ổ bụng nhắm vào tim phải (IVC, nhĩ phải) Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn. Điều này có nghĩa việc xác định buồng tim bị liên quan đã định hướng nguyên phát: khối nhĩ trái liên tục với khối phổi/trung thất là xâm lấn trực tiếp, còn khối nhĩ phải liên tục với IVC là huyết khối u từ thận hoặc gan Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCT Imaging of Cardiac Masses (Radiologic Clinics of North America 2019)PMID 30454819Nhấn để xem trong bảng nguồn. Với huyết khối u thận, cần phân loại mức trên tái tạo coronal — dưới gan, trong gan, trên cơ hoành, nhĩ phải — vì mỗi mức đòi hỏi một kỹ thuật kẹp mạch và tiếp cận phẫu thuật khác nhau, và mức cao hơn đi kèm rủi ro chu phẫu cao hơn RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnSurgical Treatment of RCC: Morphological Features of IVC Tumor Thrombus on CT/MRI as Prognostic Factor (Interna…PMID 28111837Nhấn để xem trong bảng nguồn. Khi báo cáo, cần mô tả riêng thành phần tĩnh mạch, thành phần nhĩ phải (kích thước, di động) và mối liên tục với nguyên phát, vì cả ba yếu tố này quyết định kế hoạch phẫu thuật Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCT Imaging of Cardiac Masses (Radiologic Clinics of North America 2019)PMID 30454819Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Đang tải sơ đồ logic...
3. Biểu hiện lâm sàng
-
Phát hiện không triệu chứng — nhiều huyết khối u được tìm thấy trên hình ảnh giai đoạn trước khi có bất kỳ triệu chứng tim nào; đây là thời điểm tốt nhất để lên kế hoạch tiếp cận phẫu thuật RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Triệu chứng tắc nghẽn — tắc nghẽn đổ đầy nhĩ phải có thể mô phỏng suy tim phải với phù, cổ trướng và gan to; xâm lấn nhĩ trái có thể mô phỏng hẹp van hai lá Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Hội chứng tĩnh mạch chủ trên — xâm lấn trung thất và huyết khối u nhĩ phải đều có thể chèn ép hoặc bít tắc tĩnh mạch chủ trên, gây phù mặt và chi trên Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Loạn nhịp — rung nhĩ, cuồng nhĩ và block dẫn truyền xảy ra khi xâm lấn thành nhĩ Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Thuyên tắc u — mảnh huyết khối u hoặc khối nhĩ bị xâm lấn có thể thuyên tắc tới phổi hoặc tuần hoàn hệ thống; bệnh nhân ung thư thận với đột quỵ mới nên được đánh giá huyết khối u trong tim Cardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Hình 3: CT cản quang tái tạo coronal (thì động mạch) cho thấy thuyên tắc u ở động mạch đùi giữa — biến chứng thuyên tắc của huyết khối u. Chú giải: Mũi tên chỉ thuyên tắc u.
Trong thực hành lâm sàng, bốn tình huống cần cảnh giác đặc biệt: bệnh nhân ung thư thận có khối nhĩ phải trên siêu âm tim trước phẫu thuật; bệnh nhân ung thư phổi trung tâm với khối nhĩ trái mới; bệnh nhân HCC xơ gan có khối trong IVC hoặc nhĩ phải; và bệnh nhân đột quỵ không giải thích được có tiền sử ung thư tăng mạch Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồn. Trong cả bốn tình huống, CT cản quang thì động mạch và thì tĩnh mạch với tái tạo coronal và MRI (nếu cần) là các công cụ phân loại chính, vì huyết khối u ngấm thuốc theo kiểu nguyên phát còn huyết khối thuần túy thì không RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiovascular magnetic resonance of cardiac tumors and masses (World Journal of Cardiology 2021)PMID 34909128Nhấn để xem trong bảng nguồn.
4. Hình ảnh theo từng phương thức
Siêu âm tim là xét nghiệm đầu tay: huyết khối u nhĩ phải xuất hiện như khối tăng âm liên tục với IVC; siêu âm qua thực quản xác định điểm bám và độ di động, và Doppler định lượng tắc nghẽn dòng vào Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn.
CT là xét nghiệm giai đoạn và lập kế hoạch phẫu thuật Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCT Imaging of Cardiac Masses (Radiologic Clinics of North America 2019)PMID 30454819Nhấn để xem trong bảng nguồn:
-
Huyết khối u ngấm thuốc theo cùng kiểu với nguyên phát, có tân mạch động mạch và giãn tĩnh mạch; huyết khối thuần túy không ngấm thuốc và kích thước tĩnh mạch bảo tồn hoặc nhỏ RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnCT Imaging of Cardiac Masses (Radiologic Clinics of North America 2019)PMID 30454819Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Mức huyết khối IVC được phân loại tốt nhất trên tái tạo coronal: dưới gan, trong gan, trên cơ hoành hoặc nhĩ phải; mức này quyết định tiếp cận phẫu thuật RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnCT Imaging of Cardiac Masses (Radiologic Clinics of North America 2019)PMID 30454819Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Xâm lấn trực tiếp được thể hiện bằng mất lớp mỡ, liên tục cơ tim và dày màng ngoài tim cạnh u lồng ngực Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCT Imaging of Cardiac Masses (Radiologic Clinics of North America 2019)PMID 30454819Nhấn để xem trong bảng nguồn.
MRI tim là công cụ giải quyết vấn đề Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiovascular magnetic resonance of cardiac tumors and masses (World Journal of Cardiology 2021)PMID 34909128Nhấn để xem trong bảng nguồn:
-
Huyết khối u ngấm thuốc thì đầu và có LGE; huyết khối thuần túy không có mạch máu và không ngấm thuốc Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiovascular magnetic resonance of cardiac tumors and masses (World Journal of Cardiology 2021)PMID 34909128Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Chuỗi cine thể hiện độ di động và khuyết đổ đầy trong IVC và nhĩ phải, và xâm lấn thành nhĩ từ u lồng ngực lân cận Surgical Treatment of RCC: Morphological Features of IVC Tumor Thrombus on CT/MRI as Prognostic Factor (Interna…PMID 28111837Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiovascular magnetic resonance of cardiac tumors and masses (World Journal of Cardiology 2021)PMID 34909128Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Tín hiệu T1/T2 của huyết khối phản ánh nguyên phát: huyết khối ung thư thận không đồng nhất, huyết khối HCC có thể tăng tín hiệu, và huyết khối u thường phân biệt được với máu chảy mà không cần thuốc cản quang Cardiovascular magnetic resonance of cardiac tumors and masses (World Journal of Cardiology 2021)PMID 34909128Nhấn để xem trong bảng nguồn.
PET/CT với FDG — huyết khối u bắt FDG, còn huyết khối thuần túy thì không; PET/CT hữu ích khi chẩn đoán không chắc chắn và để giai đoạn nguyên phát RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: Diagnosis, Prognosis, and Treatment (Current Cardiology Reports 2020)PMID 33040219Nhấn để xem trong bảng nguồn. Thuyên tắc phổi từ huyết khối thuần túy có thể âm tính FDG, giúp tách hai loại Cardiac Tumors: Diagnosis, Prognosis, and Treatment (Current Cardiology Reports 2020)PMID 33040219Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Hình 4: PET/CT (trục ngang) cho thấy khối cạnh trực tràng sigma tăng hấp thu FDG — di căn vùng chậu của leiomyosarcoma. Chú giải: Mũi tên chỉ khối tăng hấp thu FDG.
Chiến lược phối hợp phương thức tối ưu: siêu âm tim phát hiện và đánh giá huyết động, CT cản quang nhiều thì với tái tạo coronal phân loại mức huyết khối, MRI định tính mô khi phân biệt huyết khối u và huyết khối thuần túy, và PET/CT cho giai đoạn toàn thân và đánh giá đáp ứng điều trị trước phẫu thuật RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: Diagnosis, Prognosis, and Treatment (Current Cardiology Reports 2020)PMID 33040219Nhấn để xem trong bảng nguồn. Lưu ý kỹ thuật: thì động mạch sớm bắt được tân mạch của huyết khối u thận trước khi máu tĩnh mạch pha trộn làm mờ ngấm thuốc; chuỗi T1 đồng pha/đối pha phân biệt thành phần mỡ; và khi nghi ngờ huyết khối u ở bệnh nhân suy thận không tiêm được thuốc, MRI không cản quang với chuỗi dòng chảy là phương án thay thế Surgical Treatment of RCC: Morphological Features of IVC Tumor Thrombus on CT/MRI as Prognostic Factor (Interna…PMID 28111837Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiovascular magnetic resonance of cardiac tumors and masses (World Journal of Cardiology 2021)PMID 34909128Nhấn để xem trong bảng nguồn.
5. Chẩn đoán phân biệt
-
Huyết khối thuần túy (không phải u) — không ngấm thuốc, không bắt FDG, kích thước tĩnh mạch bình thường và thường có bối cảnh lâm sàng dòng chảy thấp, catheter hoặc tăng đông; không cần phẫu thuật Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
U tim nguyên phát — u nhầy, sarcoma hoặc lymphoma ở nhĩ phải có thể mô phỏng huyết khối u, nhưng u xuất phát từ thành buồng tim chứ không phải từ IVC; không có sự liên tục với tĩnh mạch Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Ổ di căn — di căn nhĩ phải đường máu tách rời IVC và thường kèm di căn hệ thống khác Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Leiomyosarcoma IVC — u nguyên phát của thành mạch mô phỏng huyết khối u từ ung thư thận; không có nguyên phát thận hoặc gan và kiểu phát triển từ thành mạch chỉ điểm leiomyosarcoma Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Van Eustachi dài hoặc mạng Chiari — biến thể bình thường ở nhĩ phải có thể bị nhầm với huyết khối di động; liên tục với di tích van IVC và không ngấm thuốc nhận diện chúng Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Có ba cái bẫy chẩn đoán cần tránh. Thứ nhất, huyết khối u thận có thể mất ngấm thuốc ở thì muộn do pha loãng máu, bị nhầm với huyết khối thuần túy; thì động mạch sớm và tân mạch trong huyết khối giải quyết vấn đề RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnCT Imaging of Cardiac Masses (Radiologic Clinics of North America 2019)PMID 30454819Nhấn để xem trong bảng nguồn. Thứ hai, huyết khối thuần túy IVC ở bệnh nhân catheter trung tâm hoặc rung nhĩ có thể bị nhầm thành huyết khối u; sự vắng mặt ngấm thuốc ở mọi thì và không bắt FDG là tiêu chí quyết định Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: Diagnosis, Prognosis, and Treatment (Current Cardiology Reports 2020)PMID 33040219Nhấn để xem trong bảng nguồn. Thứ ba, khối nhĩ phải của u nhầy hoặc sarcoma có thể "dính" vào IVC trên siêu âm tim và bị nhầm là huyết khối u; CT/MRI cho thấy u xuất phát từ vách liên nhĩ hoặc thành nhĩ, không liên tục với tĩnh mạch Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiovascular magnetic resonance of cardiac tumors and masses (World Journal of Cardiology 2021)PMID 34909128Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Đang tải sơ đồ logic...
6. Xử trí và tiên lượng
Xử trí huyết khối u chủ yếu là phẫu thuật và phụ thuộc mức huyết khối RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồn:
-
Phẫu thuật theo mức — huyết khối IVC dưới gan và trong gan được lấy bỏ với kẹp dưới tĩnh mạch gan; huyết khối trên cơ hoành cần tiếp cận xuyên cơ hoành; huyết khối nhĩ phải cần tuần hoàn ngoài cơ thể, và báo cáo hình ảnh phải nêu chính xác mức vì nó thay đổi kế hoạch gây mê và phẫu thuật RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Cắt thận trọn với lấy huyết khối — với ung thư thận, huyết khối được lấy cùng quả thận; cắt trọn mang lại sống còn tốt nhất RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Điều trị trước phẫu thuật — điều trị nhắm trúng hoặc miễn dịch trị liệu trước mổ có thể hạ giai đoạn huyết khối ở bệnh nhân chọn lọc; PET/CT hoặc CT được dùng để đo đáp ứng RCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: Diagnosis, Prognosis, and Treatment (Current Cardiology Reports 2020)PMID 33040219Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Tiên lượng — mức huyết khối, độ mô học và sự hiện diện di căn quyết định kết cục; huyết khối mức nhĩ có rủi ro chu phẫu cao hơn nhưng cắt trọn vẫn mang lại cơ hội tốt nhất RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnSurgical Treatment of RCC: Morphological Features of IVC Tumor Thrombus on CT/MRI as Prognostic Factor (Interna…PMID 28111837Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Báo cáo hình ảnh phải nêu — mức huyết khối, kiểu ngấm thuốc, liên tục với nguyên phát, độ di động của thành phần nhĩ, tắc nghẽn tĩnh mạch chủ hoặc tĩnh mạch phổi và giai đoạn đầy đủ Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCT Imaging of Cardiac Masses (Radiologic Clinics of North America 2019)PMID 30454819Nhấn để xem trong bảng nguồn.
-
Theo dõi — hình ảnh cắt lớp mỗi 3–6 tháng sau phẫu thuật để phát hiện tái phát tại chỗ, huyết khối mới và di căn RCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: Diagnosis, Prognosis, and Treatment (Current Cardiology Reports 2020)PMID 33040219Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Sau điều trị, theo dõi đóng vai trò quan trọng vì tái phát huyết khối và di căn phổi là các biến chứng phổ biến nhất trong hai năm đầu sau cắt thận lấy huyết khối; CT ngực-bụng-chậu mỗi 3–6 tháng theo phác đồ ung thư thận được khuyến nghị RCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: Diagnosis, Prognosis, and Treatment (Current Cardiology Reports 2020)PMID 33040219Nhấn để xem trong bảng nguồn. Với bệnh nhân không cắt được, mục tiêu là kiểm soát triệu chứng tắc nghẽn và nguy cơ thuyên tắc u; cân nhắc đặt stent tĩnh mạch chủ hoặc xạ trị giảm nhẹ trong các trường hợp chọn lọc Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồn. Điểm mấu chốt dành cho người đọc báo cáo: một khối trong IVC hoặc nhĩ phải ở bệnh nhân ung thư thận/gan không bao giờ được kết luận là huyết khối thuần túy nếu khối ngấm thuốc, giãn tĩnh mạch và liên tục với nguyên phát — và mức huyết khối phải được nêu bằng từ ngữ chính xác vì phẫu thuật viên sẽ kẹp mạch theo đúng con số đó RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnSurgical Treatment of RCC: Morphological Features of IVC Tumor Thrombus on CT/MRI as Prognostic Factor (Interna…PMID 28111837Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Đang tải sơ đồ logic...
7. Phân tích các ca lâm sàng
BÁO CÁO HUYẾT KHỐI U / XÂM LẤN CÓ CẤU TRÚC:
- Tĩnh mạch: mức huyết khối trong IVC hoặc tĩnh mạch phổi, kích thước tĩnh mạch, kiểu ngấm thuốc.
- Liên tục: nối liền với nguyên phát thận, gan hoặc phổi.
- Thành phần nhĩ: kích thước, di động, tắc nghẽn, nguy cơ thuyên tắc.
- Xâm lấn lân cận: màng ngoài tim, thành nhĩ, mạch lớn.
- Giai đoạn: nguyên phát, hạch vùng, di căn xa.
- Khuyến nghị: lập kế hoạch phẫu thuật theo mức, sinh thiết nếu không chắc chắn và chuyển ung bướu.
Ca A — Ung thư biểu mô tế bào thận có lan mạch, CT (CT): — mô hình kinh điển của huyết khối u: khối thận tăng mạch với lan liên tục vào tĩnh mạch thận và tĩnh mạch chủ dưới; mức huyết khối phải được phân loại trên tái tạo coronal RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnCT Imaging of Cardiac Masses (Radiologic Clinics of North America 2019)PMID 30454819Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Ca B — Di căn trong tim từ ung thư biểu mô tế bào thận đã biết, MRI (MRI): — điểm cuối của đường qua tĩnh mạch: u tới được tim; MRI định tính khối, tách nó khỏi huyết khối thuần túy và xác định chiến lược phẫu thuật Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiovascular magnetic resonance of cardiac tumors and masses (World Journal of Cardiology 2021)PMID 34909128Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Ca C — Ung thư biểu mô tế bào thận tế bào sáng xâm lấn tĩnh mạch thận, tiêu bản đại thể (OT): — bệnh lý đại thể cho thấy u lấp đầy tĩnh mạch thận; chính sự lan rộng thấy được trên hình ảnh này là thứ phẫu thuật viên phải lấy bỏ trọn vẹn RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Extensive Tumor Thrombus Into IVC and RA (American Journal of Men's Health 2019)PMID 31046582Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Ca D — Leiomyosarcoma kèm huyết khối u trong nhĩ trái (OT): — ví dụ không phải thận: leiomyosarcoma tử cung với huyết khối u lan tới nhĩ trái; bài học là bất kỳ u nào cũng có thể dùng đường cao tốc tĩnh mạch tới tim Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnCardiac Tumors: JACC CardioOncology State-of-the-Art Review (JACC CardioOncology 2020)PMID 34396236Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Ca E — Huyết khối tĩnh mạch chủ dưới, tiêu bản đại thể (OT): — chẩn đoán phân biệt then chốt: huyết khối IVC thuần túy; nó không ngấm thuốc, không bắt FDG và được điều trị nội khoa, trái ngược với huyết khối u Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồn.
Năm ca trên bao phủ quang phổ chẩn đoán: Ca A là huyết khối u thận kinh điển với CT phân loại mức; Ca B nhắc điểm cuối nhĩ phải của đường qua tĩnh mạch và vai trò MRI; Ca C minh họa bệnh lý đại thể của xâm lấn tĩnh mạch thận; Ca D nhắc huyết khối u không chỉ từ thận/gan; và Ca E là chẩn đoán phân biệt huyết khối thuần túy cần loại trừ trước khi kết luận huyết khối u Cardiac Masses and Tumors: A Multimodality State-of-the-Art Imaging Review (JACC: Cardiovascular Imaging 2022)PMID 36229093Nhấn để xem trong bảng nguồnRCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồn. Điểm chung của cả năm ca: tính liên tục với nguyên phát và kiểu ngấm thuốc là chìa khóa, và mức huyết khối phải được nêu chính xác để phẫu thuật viên lên kế hoạch RCC With Tumor Thrombus Extending Into the IVC and RA (Clinical Nuclear Medicine 2024)PMID 39354686Nhấn để xem trong bảng nguồnSurgical Treatment of RCC: Morphological Features of IVC Tumor Thrombus on CT/MRI as Prognostic Factor (Interna…PMID 28111837Nhấn để xem trong bảng nguồn.
8. Những điểm then chốt
Tổng kết nhanh: khối trong tĩnh mạch chủ dưới hoặc nhĩ phải ở bệnh nhân ung thư thận/gan — hãy phân loại mức huyết khối, xác định ngấm thuốc và liên tục nguyên phát, và báo cáo thành phần nhĩ với nguy cơ thuyên tắc, vì phẫu thuật viên sẽ kẹp mạch theo đúng mức bạn nêu.
-
Liên quan tim do xâm lấn trực tiếp và huyết khối u thường gặp trong ung thư lồng ngực và tiết niệu; khác với di căn đường máu.
-
Ung thư phổi xâm lấn nhĩ trái qua màng ngoài tim và tĩnh mạch phổi; RCC và HCC tới nhĩ phải qua tĩnh mạch chủ dưới.
-
Huyết khối u ngấm thuốc như nguyên phát, bắt FDG, giãn tĩnh mạch và liên tục với nguyên phát; huyết khối thuần túy không có các đặc điểm này.
-
Mức huyết khối IVC (dưới gan, trong gan, trên cơ hoành, nhĩ phải) quyết định tiếp cận phẫu thuật và tiên lượng.
-
Báo cáo hình ảnh phải nêu mức huyết khối, thành phần nhĩ, tác động huyết động và nguy cơ thuyên tắc.
Bài giảng được biên soạn và chuẩn hóa bởi Agent OpenCode (VietRad Authoring Protocol).
Nguồn hình ảnh
- Hình 1Xem nguồn
- Ca lâm sàng: Leiomyosarcoma with tumor thrombus in left atrium
Ca DICOM nội bộ
- Hình 2Xem nguồn
- Ca lâm sàng: Leiomyosarcoma with tumor thrombus in left atrium
Ca DICOM nội bộ
- Hình 3Xem nguồn
- Ca lâm sàng: Leiomyosarcoma with tumor thrombus in left atrium
Ca DICOM nội bộ
- Hình 4Xem nguồn
- Ca lâm sàng: Leiomyosarcoma with tumor thrombus in left atrium
Ca DICOM nội bộ