Tràn dịch dưới nhện màng cứng (Subdural Hygroma)

Đặc điểm hình ảnh học & Bàn luận chuyên môn

1. Phát hiện chính trên cắt lớp vi tính (CT)

• Tụ dịch ngoài trục có tỷ trọng dịch não tủy (CSF) ở bán cầu não trái, gây hiệu ứng chiếm chỗ nhẹ.
• Các tĩnh mạch cầu (bridging veins) chạy hướng vào trong qua ổ dịch, xác định vị trí ổ dịch nằm trong khoang dưới màng cứng (dấu hiệu tĩnh mạch vỏ não âm tính - negative cortical vein sign).
• Không ghi nhận dấu hiệu xuất huyết nội sọ cấp tính hay tổn thương xương.

2. Chẩn đoán phân biệt

• Các phát hiện trên đặt ra chẩn đoán phân biệt chính giữa tràn dịch dưới màng cứng (subdural hygroma) và tụ máu dưới màng cứng mạn tính (chronic subdural hematoma).

3. Các phát hiện đi kèm

• Dấu hiệu thiếu máu cục bộ mạn tính mạch máu nhỏ và nhồi máu ổ khuyết cũ tại nhân đậu (lentiform nuclei) trái và thân nhân đuôi (caudate nucleus) trái.
• Dấu hiệu teo vỏ não tuổi già.
• Màng não mô trung tâm liềm đại não vôi hóa một phần vùng trán phải, kèm phù mạch quanh u nhẹ.

4. So sánh với phim chụp trước đó (1 tuần trước)

• Trên phim CT thực hiện cách đó một tuần (cũng do chấn thương đầu), không ghi nhận bất thường tại khoang dưới màng cứng bên trái, giúp loại trừ mạnh mẽ khả năng tụ máu dưới màng cứng mạn tính.
• Ghi nhận tụ máu mô dưới da nhẹ vùng đỉnh - chẩm trái.
• Từ việc so sánh với phim cũ, chẩn đoán tràn dịch dưới màng cứng bên trái được xác lập với độ tin cậy cao.

5. Phim CT theo dõi sau 3 ngày

• Kích thước ổ tràn dịch dưới màng cứng trái ổn định, không có bằng chứng chuyển dạng xuất huyết.
• U màng não trán phải kèm phù não quanh u không thay đổi.
• Bệnh nhân được xuất viện và hẹn tái khám ngoại trú.

6. Bàn luận chuyên môn (Discussion)

• Tràn dịch dưới màng cứng và tụ máu dưới màng cứng mạn tính đều nằm trong chẩn đoán phân biệt của tổn thương dạng dịch giảm tỷ trọng dưới màng cứng ở bệnh nhân cao tuổi, đồng thời chia sẻ cơ chế sinh lý bệnh tương tự.
• Vì rất khó phân biệt hai thực thể này trên phim CT đơn thuần, việc đánh giá lại các hình ảnh chụp trước đó (nếu có) đóng vai trò vô cùng quan trọng để đưa ra chẩn đoán chính xác. Trong trường hợp không có phim cũ, việc chẩn đoán trên CT trở nên rất khó khăn.
• Tràn dịch dưới màng cứng có tiềm năng dẫn đến chảy máu trong khoang dưới màng cứng và chuyển dạng thành tụ máu dưới màng cứng. Do đó, theo dõi hình ảnh học sát sao là bắt buộc.

Nguồn tham khảo: https://radiopaedia.org/cases/subdural-hygroma-1