Sa sút thùy trán thái dương thể hành vi (Behavioral variant frontotemporal dementia)

1. Hình ảnh học MRI não

• Nền có bệnh lý vi mạch máu não mức độ nhẹ (mild small vessel disease).
• Teo não toàn thể mức độ trung bình, nổi bật là hình ảnh giãn khoang dịch não tủy (CSF) ở các khe dịch não tủy vùng trán - đỉnh và thùy thái dương bên trái.

2. Khảo sát SPECT tưới máu não

• Giảm tưới máu nặng (severe hypoperfusion) vùng vỏ não giữa (mesial cortex) hai thùy trán và vỏ não thùy trán bên trái.
• Tưới máu các vùng vỏ não khác bình thường, đặc biệt vùng hồi trước chêm (precuneus) giữ mức bình thường.
• Tưới máu nhân xám nền, thân não và tiểu cầu đại não bình thường.
• Các dấu hiệu rất nghi ngờ sa sút thùy trán thái dương thể hành vi (bvFTD).

3. Khảo sát FDG-PET chuyển hóa não

• Giảm chuyển hóa (hypometabolism) từ trung bình đến nặng ảnh hưởng các vùng lớn ở hai thùy trán, bên trái nặng hơn, đặc biệt dọc theo mặt giữa và rãnh bên (lateral sulcus) bên trái.
• Giảm chuyển hóa vùng đỉnh - thái dương trái mức độ trung bình.
• Không ghi nhận giảm chuyển hóa đáng kể tại hồi đai sau (posterior cingulate gyrus), hồi trước chêm (precuneus), các thùy chẩm, nhân xám nền hoặc đồi thị.

4. Bàn luận chuyên môn (Discussion)

• Bệnh nhân nam, 60 tuổi, sống một mình, nhập viện vì nghi ngờ tái phát bệnh lý tâm thần mạn tính với các biểu hiện vô cảm rõ rệt, mất động lực, giảm tự chăm sóc và thay đổi thói quen ăn uống.
• Tiền sử tương tự cách đây 10 tuổi với diễn tiến nhanh thành trạng thái câm và không ăn uống, từng được điều trị bằng liệu pháp sốc điện (ECT).
• Khai thác tiền sử chi tiết cho thấy đợt này có sự khác biệt về thay đổi thói quen ăn uống (ăn các loại thực phẩm không phù hợp như ăn lượng lớn đồ ngọt làm bữa chính) thay vì giảm ăn.
• Khám thần kinh có tăng trương lực ngoại tháp liên quan thuốc chống loạn thần và dấu hiệu giải phóng thùy trán (phản xạ gõ mày dương tính, phản xạ cằm - cằm và phản xạ nắm).
• Hình ảnh MRI cho thấy teo rõ rệt thùy trán và thùy đỉnh, đặc biệt ở bên trái. SPECT và PET xác định giảm tưới máu và chuyển hóa thùy trán - thái dương, phù hợp tiêu chuẩn chẩn đoán "bvFTD có thể" (probable bvFTD) theo tiêu chuẩn đồng thuận quốc tế.

Nguồn tham khảo: https://radiopaedia.org/cases/behavioural-variant-frontotemporal-dementia