Lipohemarthrosis là hậu quả của gãy xương có ổ khớp, với sự thoát ra của mỡ và máu từ tủy xương vào trong khớp, thường gặp nhất ở khớp gối, liên quan đến gãy lồi cầu tibia hoặc gãy xương đùi xa; hiếm hơn là gãy xương bánh chè. Chúng cũng đã được mô tả trong các trường hợp gãy xương hông, vai, khuỷu tay và cổ tay 1,2,4.
Đặc điểm hình ảnh học
Đã được biết rõ rằng mỡ nổi trên nước do mật độ thấp hơn. Tủy mỡ tách ra khỏi máu giàu nước và tạo thành lớp phía trên, hình thành mức mỡ-dịch (còn gọi là dấu hiệu FBI – fat-blood interface sign). Hiện tượng này có thể thấy trên mọi phương tiện hình ảnh.
Chụp X-quang thường quy
Mức mỡ-dịch được thấy trên bất kỳ phim X-quang nào có tia chiếu theo phương ngang, sao cho tia chiếu tiếp tuyến với mặt phân cách giữa mỡ và máu. Ở khớp gối, hình ảnh này đạt được tốt nhất với tư thế nghiêng ngang qua bàn (cross-table horizontal lateral view), khi thấy một đường ngang dài trong túi quanh xương bánh chè phía trên. Lý tưởng nhất là bệnh nhân đã nằm ở tư thế này khoảng 5 phút để mỡ và máu tách lớp đầy đủ 1.
Ở những bệnh nhân có nếp gấp quanh xương bánh chè phía trên (suprapatellar plica) rõ rệt, có thể thấy mức mỡ-dịch kép 1.
Cần lưu ý rằng đến 64% các trường hợp gãy lồi cầu tibia không thấy lipohemarthrosis trên X-quang, mà chỉ có hemarthrosis đơn thuần 1; do đó, sự vắng mặt của dấu hiệu này không loại trừ được gãy xương có ổ khớp.
Cũng cần nhớ rằng hemarthrosis đơn thuần có thể tách thành huyết thanh và hồng cầu (hiệu ứng hematocrit), tạo thành mức dịch-dịch nhẹ. Dấu hiệu này không nên nhầm lẫn với lipohemarthrosis 2. Trong một số trường hợp, cả ba lớp có thể thấy được, gọi là lipohydrohaemathrosis. Hình ảnh ba mức này đôi khi được gọi là dấu hiệu parfait (parfait sign).
Chụp CT và MRI
CT và MRI có độ nhạy cao hơn nhiều đối với sự khác biệt về mật độ, không chỉ rất nhạy trong việc phát hiện mỡ trong ổ khớp mà còn nhận diện được hiệu ứng hematocrit, với ba lớp rõ rệt (mỡ phía trên, huyết thanh/dịch khớp ở giữa, hồng cầu ở dưới) 2.
Lớp trên sẽ theo tín hiệu mỡ trên mọi chuỗi xung và bão hòa trên các chuỗi xung ức chế mỡ.
Siêu âm
Mặc dù siêu âm không được sử dụng rộng rãi trong đánh giá khớp gối sau chấn thương, mức mỡ-dịch có thể được phát hiện khi siêu âm túi quanh xương bánh chè phía trên dưới dạng một lớp tăng âm phía trên máu/dịch giảm âm hoặc vô âm. Mỡ không nên nhầm với tổ chức mỡ phía trên xương bánh chè (suprapatellar fat pad), nằm trước túi và sau gân cơ tứ đầu. Hai cấu trúc này có thể phân biệt bằng cách xoa bóp túi quanh xương bánh chè phía trên, khiến mức mỡ-dịch biến mất do trộn lẫn 3.
Chẩn đoán phân biệt
Các chẩn đoán phân biệt hình ảnh học tổng quát bao gồm:
-
hiệu ứng hematocrit: sự tách rời giữa huyết thanh và hồng cầu
-
tổ chức mỡ phía trên xương bánh chè (suprapatellar fat pad): thường không phải là đường ngang; không thay đổi khi thay đổi tư thế hoặc khuấy động dịch khớp
[SOURCE]https://radiopaedia.org/articles/lipohaemarthrosis[/SOURCE]